'White Nightingale' by Dekyi Tso

མཇོལ་མོ་དཀར་མོ། 

Jölmo Karmo

White Nightingale

གླུ་མ། བདེ་སྐྱིད་མཚོ།

Singer: Dekyi Tso

ཚིག ཨ་མ་ལེ་ཡ།

Lyrics: Amalia

དབྱངས། ཨ་མ་ལེ་ཡ།

Melody: Amalia

རི་ལུང་མར་ལ་སྤྲིན་ནག་འབབ།།

Ri lung mar la trin nag bab

མཇོལ་མོ་ཚང་ལ་འཕུར་མི་ཐུབ།།

Jölmo tsang la phur mi thub

བོད་སྐད་ཕ་སྐད་བརྗེད་ཚར་ནས།།

Bhöke phake je tsar ne

སྙིང་གཏམ་ཁྱེད་ལ་སྐུར་ས་མེད།།

Nyingtam khye la kursa me

བོད་སྐད་ཕ་སྐད་བརྗེད་ཚར་ནས།།

Bhöke phake je tsar ne

སྙིང་གཏམ་ཁྱེད་ལ་སྐུར་ས་མེད།།

Nyingtam khye la kursa me

Black clouds descend upon the mountains and valleys

The nightingale cannot fly to her nest

Having forgotten one's father tongue: Tibetan

There is no way to carry the word's from the heart to you

Having forgotten one's father tongue: Tibetan

There is no way to carry the words from the heart to you

རྩྭ་ཐང་སྔོན་པོ་ཁ་བ་འབབ།།

Tsathang ngönmo khawa bab

འཇོལ་མོའི་གཤོག་གིས་མགོ་བཀབ་དང་།།

Jölmö shog gi go kab dang

བོད་ཡིག་ཕ་ཡིག་བརྗེད་ཚར་ནས།།

Bhöyig phayig je tsar ne

སྨྱུག་དང་ཤོག་བུས་ཕན་ཐོག་མེད།།

Nyug dang shogü phenthog me

བོད་ཡིག་ཕ་ཡིག་བརྗེད་ཚར་ནས།།

Bhöyig phayig je tsar ne

སྨྱུག་དང་ཤོག་བུས་ཕན་ཐོག་མེད།།

Nyug dang shogü phenthog me

Snow falls on the green grasslands

The nightingale protects her head with her wing

Having forgotten one's father writing: Tibetan

Pen and paper have no benefit

Having forgotten one's father writing: Tibetan

Pen and paper have no benefit

རིན་ཆེན་གཞོན་ནུས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད།།

Rinchen shönnü lobjong che

ལྗོངས་འདིའི་བར་ཆད་ཐམས་ཅད་ཟད།།

Jong di barche thamche se

རླུང་གིས་ཁ་བ་སྤྲིན་བསྐྲད་དུས།།

Lung gi khawa trin tre dü

མཇོལ་མོ་དཀར་མོས་ཚང་ལ་འཕུར།།

Jölmo karmö tsang la phur

རླུང་གིས་ཁ་བ་སྤྲིན་བསྐྲད་དུས།།

Lung gi khawa trin tre dü

མཇོལ་མོ་དཀར་མོས་ཚང་ལ་འཕུར།།

Jölmo karmö tsang la phur

རླུང་གིས་ཁ་བ་སྤྲིན་བསྐྲད་དུས།།

Lung gi khawa trin tre dü

མཇོལ་མོ་དཀར་མོས་ཚང་ལ་འཕུར།།

Jölmo karmö tsang la phur

Precious youths, study hard

So that you will dispel the obstacles of this land

When the wind blows away the clouds and snow

The white nightingale flies back to her nest

When the wind blows away the clouds and snow

The white nightingale flies back to her nest

When the wind blows away the clouds and snow

The white nightingale flies back to her nest

Notes:

In this video, there is a mistake in the subtitles, but the song is sung properly. I have written the lyrics with the correct lyrics. I am curious to know from readers, in regards to phonetics, would you prefer phonetics in standard Lhasa phoneticization or phonetics representing the accent of the singer? Please let me know!

-Lhaze

'Dawning Memories' by Dekyi Lhadze

དྲན་འཆར།

Dawning Memories

ཚིག       མཁན་ཆོས་དབྱིངས།

ལེན་མཁན།          བདེ་སྐྱིད་ལྷ་མཛེས།

Lyrics: Khencho Ying

Singer: Dekyi Lhadze

ཉིན་མོ་ཉི་མོ་ཤར་སོང་། །

མཚན་མོ་ཟླ་བ་ཤར་སོང་། །

སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་མེད་ན། །

ནང་གི་མུན་ནག་མི་སེལ། །

The daytime sun has dawned and

The midnight moon has risen.

Yet, without the sun and moon of the heart,

Inner darkness will not be dispelled.

མཁའ་ལམ་མཁའ་རུ་ཡིན་འདུག །

གཞུང་ལམ་དྲ་བས་འབྲེལ་འདུག །

རིག་གནས་ལམ་ཆེན་མེད་ན། །

མ་འོངས་མདུན་ལམ་མི་རྙེད། །

There are airplanes in the sky and

The web of highways connect us.

Yet, without the great path of culture,

Future prospects will not be found.

རྒྱ་སྐད་ཆུ་བོ་རྒྱུག་རྒྱུག །

དབྱིན་སྐད་དག་དིག་ཤེས་ཀྱང་། །

རང་སྐད་གཙང་མ་མེད་ན། །

རིགས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་མི་བརྟན། །

Even if your Chinese is fluent and

You know English perfectly,

If your mother tongue isn't pure,

Then your ethnic vitality will not be stable.

དབྱུས་པ་མདོ་མཁམ་སྨད་འདུག །

མདོ་ཁམས་དབུས་པར་སྡང་འདུག །

ཆོལ་གསུམ་མཐུན་པ་མེད་ན། །

ཕུགས་ཀྱི་འདུན་མ་མི་ལེགས། །

Those from U, Amdo, and Kham criticize each other

There is hostility in Amdo, Kham, and U.

If there is no harmony between the three provinces,

Then our long-term aspirations will not come to perfection.

ལུས་བདེ་ལོངས་སྤྱོད་དགོས་འདུག །

སེམས་བདེ་གུ་ཡངས་དགོས་འདུག །

ལུས་སེམས་གཉིས་བདེ་མེད་ན། །

བདེ་སྐྱིད་ངོ་མ་མ་ཡིན། །

You need physical health and wealth.

You need to be mentally well and open-minded.

If health is lacking in body and mind,

Then that is not true happiness.

Notes:

It is my honor to share with you tonight a true gem of the Tibetan music world. This song by Dekyi Lhadze is filled with beauty and advice for all of us living in the modern world. I hope you enjoy it as much as it did.

As for the Tibetan, I needed to remind myself about the verb(s) སེལ. There are a few different derivatives of it with different spellings and two different meanings. For example, the སེལ here means ‘to clear away’ or ‘to dispel’ where as གསལ་བ means ‘to be clear’ or ‘to illuminate.’  The different might seem subtle but it is ultimately different. This was something I had to double check, and still have not got all the verb forms memorized. As for the second set of verses, if you look at the Tibetan you’ll see that the syllable ལམ is in everyline. It makes up the words airplane, highways, path, and (future) prospects. This is something that is near impossible to recreate in the English and just another one of the endless examples of things that are lost in translation. I hope this song brings you benefit and joy.

-Lobsang

'Please Don't Forget' by Sodop and Rinchen Tso

མ་བརྗེད་རོགས།།

Please Don't Forget

ལེན་མཁན།། བསོད་སྟོབས་དང། རིན་ཆེན་མཚོ།།

Singers: Sodop and Rinchen Tso

ཡེ་་་རང་སྐད་ཕྱི་སྐད་འདྲ་མ་འདྲེས།།
མི་སྙན་རྣ་བའི་འཛེར་རུ་རེད།།
ལ་རྒྱ་ཅན་གྱི་ཕོ་གསར་ཚོ།།
བོད་སྐད་དག་མ་གསུང་རོགས་གནོང།།

Don't mix up your own language with the language of others.
It sounds coarse and unpleasant.
Loyal young men,
Please speak pure Tibetan.

ཡེ་་་རང་གོས་ཕྱི་གོས་ལྷབ་མ་ལྷུབ།
མ་མཛེས་མིག་གིས་སྤྱོད་ངན་རེད།།
ངོ་ཚ་ཅན་གྱི་མོ་གསར་ཚོ།།
བོད་ལ་འཕྱུ་པ་མནབས་རོགས་གནོང།།

Don't dress mixing your own clothing with the clothing of others.
It is unbecoming and an awful practice.
Modest young women,
Please wear Tibetan gowns in Tibet.

ཡེ་་་མི་ལ་ཕ་མ་ལོས་ཡོད།།
ཕ་མ་སུ་ཡིན་ཤེས་དགོས།།
ཕ་བཟང་བུ་ལོ་ཡིན་ན།།
ཕ་མའི་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་རོགས།།

A person must know how many parents they have,
And who they are.
If you are the child of good family,
Please carry on the ways of your parents.

ཡེ་་་མི་ལ་རིགས་རྒྱུད་ཡོད་ཀྱང།།
རིགས་རྒྱུད་གང་ཡིན་རྟོགས་དགོས།།
བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་ན།།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྤྱོད་དགོས།།

Even if a person has a lineage,
They must understand what that lineage is.
If you are the descendant of the Tibetan kings,
You must use Tibetan language.

ཡེ་་་མི་ལ་མི་ཡི་ནུས་པ།།
རྒྱུད་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་དགོས།།
ལྟོ་བ་ཁོ་ནར་གཉེར་བ།།
ཕྱུགས་དང་དབྱེ་འབྱེད་མི་འདུག།

A person's human potential
Must be actualized in their mind.
Seeking out food alone,
Makes you no different than cattle.

ཡེ་་་མི་ལ་རྒྱུ་ནོར་དགོས་ཀྱང།།
རྒྱུ་ལ་རང་ཚོད་ཟིན་དགོས།།
ཡ་མ་ཟུང་གི་རྒྱུད་པ།།
རང་ཚུགས་མེད་པའི་མི་ཡིན།།

Even though a person needs wealth,
They must be content with what they have.
A disproportionate people,
Are a people without independence.

ཡེ་་་མི་ལ་ལ་རྒྱ་ཡོད་དགོས།།
ལ་རྒྱ་གང་ཡིན་ཤེས་དགོས།།
ཆོལ་གསུམ་མཐུན་སྒྲིལ་བྱས་ན།།
ང་ཚོའི་བོད་མའི་ལ་རྒྱ་ཡིན།།
ཆོལ་གསུམ་མཐུན་སྒྲིལ་བྱས་ན།།
ང་ཚོའི་བོད་མིའི་ལ་རྒྱ་ཡིན།།

A person needs loyalty.
They must know what loyalty is.
If the Three Tibetan Provinces unite,
That is loyalty to our Tibetan people.
If the Three Tibetan Provinces unite,
That is loyalty to our Tibetan people.


Note: This song represents something that I really appreciate about modern Tibetan artists, because it is an honest plea to their own people--especially the youth--not to lose sight of the importance of their culture and heritage. On top of that, the two singers are great and so is the music. As far as the translation is concerned, this song is pretty straight-forward and easy to understand. One of the interesting phrases I came across was རྒྱུད་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་དགོས།། "rgyud la lhun gyis grub dgos" which literally means "It must be spontaneously accomplished in the mind", but I translated it as " [It] Must be actualized in their mind". I feel the latter captures the former's meaning and sounds much more appropriate in English. This is intimately connected, of course, with the former phrase མི་ཡི་ནུས་པ་ "mi yi nus pa" which could be translated in several ways: human energy, human power, human ability, etc. I chose "human potential" because I thought it sounded most eloquent in English, but obviously the sense of it being a "power" or "energy" is meant to be considered when it is mentioned that the best way to tap into this nus pa is from within oneself, and not just from food. Another very interesting phrase is ཡ་མ་ཟུང་གི་རྒྱུད་པ།། "ya ma zung gi rgyud pa" which I translated as "A disproportionate people." According to my dictionary, ya ma zung can mean incompatible, contrary, dissimilar, without proportion etc., and rgyud pa is here simply referring to a lineage, race, or family. When you combine this phrase with the rest of the verse, it seems to be calling for some kind of an egalitarian society, where no one is excessively wealthier than others. It even goes so far as to suggest that excess "disproportion" could threaten the very independence that Tibetans are seeking. This is the first time I have noticed a phrasing like this in a Tibetan song, so it is quite thought-provoking. འདུལ་བཞག

-Sherab

'The Sound of Truth' by Kalsang Yongten

The Sound of Truth

ཚིག        ཨ་རིག་བློ་གྲོས་བཟང་བོ།

དབྱངས་དང་ལེན་མཁན།        སྐལ་བཟང་ཡོན་ཏན།

Lyrics: Arik Lodro Zangbo

Music and Singing : Kalsang Yontan

ཁ་བ་གངས་ཅན་བོད་པའི།   །
མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་བསམ་ན།   །
སྐད་དང་ཡི་གེའི་ཕྱོགས་ལ།   །
ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་མཛད་དགོས།   །
ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་མཛད་དགོས།   །

Think about the future and progress of
The snows lands - the Tibetan plateau:
Around language and writing
We need to combine our strength.
We need to combine our strength!

སྟོབས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི།   །
མི་རིགས་སྔོན་ཐོན་བསམ་ན།   །
གནའ་དེང་ཤེས་བྱའི་ཁྲོད་ནས།   །
རིགས་གཞུང་སློབ་སྦྱོང་བྱ་དགོས།   །
རིགས་གཞུང་སློབ་སྦྱོང་བྱ་དགོས།   །

Think about the advanced civilization of the past,
With its strength, wealth, and happiness:
Amidst ancient and modern knowledge
We need to study our culture!
We need to study our culture!

ཁས་དམན་དབང་ཆ་ཞན་པའི།   །
ཁ་བའི་བདེ་སྡུག་བསམ་ན།   །
མཐུན་སྒྲིལ་ལག་ཟུང་དམ་པོས།   །
མི་བུའི་རང་ཚུགས་མ་འགྱུར།   །
མི་བུའི་རང་ཚུགས་མ་འགྱུར།   །
མི་བུའི་རང་ཚུགས་མ་འགྱུར།   །

If we think about the happiness and suffering
Of the snow people, lacking authority and overlooked:
With fists grasped tightly together in unity
Humanity’s self-independence will not waver!
Humanity’s self-independence will not waver!
Humanity’s self-independence will not waver!

Notes:
Another great song by the legend Kalsang Yontan aimed to inspire and reinvigorate Tibetan culture. There were not any major challenges in translating this song although I'm sure other will be able to point out mistakes (which would be more than welcomed!). Anyways, please enjoy this big tune!
-Lobsang

'Tibetans' by Kalsang Yonten

བོད་པ་ཚོ།

Tibetans

ཚིག                               སྨིན་ཕུར།

དབྱངས།             སྐལ་བཟང་ཡོན་ཏན།

གླུ་བ།                 སྐལ་བཟང་ཡོན་ཏན།

བསྒྲིགས་སྦྱོར་བ།                བློ་བཟང་ཟླ་བ།

བརྙན་ལེན་པ།                  བློ་བཟང་ཟླ་བ།

Lyrics: Minphur

Melody: Kalsang Yontan

Singer: Kalsang Yontan

Editing: Lobsang Dawa

Camera: Lobsang Dawa

བོད་པ་ཚོ་སྐད་ཡིག་བརྒྱ་ཡིག་སྟོང་ཡིག     །
རང་ལ་སྐད་ཡིག་གཅིག་ཡོད།     །
བོད་པ་ཚོ།     
Tibetans, there are languages by the hundreds and thousands!
You have your own language,
Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
དབྱངས་གསལ་སོ་བཞི་སྐད་ཡིག     །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།     །
བོད་པ་ཚོ།    
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།     །
Tibetans,
The language of the thirty consonants and four vowels,
Do not let it decline, Tibetans!
Do not let it decline, Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
ཆོས་ལུགས་བརྒྱ་ཡིག་སྟོང་ཡིག     །
རང་ལ་ཆོས་ལུགས་གཅིག་ཡོད།     །
བོད་པ་ཚོ།    
Tibetans,
There are religions by the hundreds and thousands!
You have your own religion,
Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།    
ཚེ་སྔོན་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས།    །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག      །
བོད་པ་ཚོ།    
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག      །
བོད་པ་ཚོ།    
The religion of the spiritual masters of the past,
Do not let it decline,
Tibetans!
Do not let it decline,
Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
མི་རིགས་བརྒྱ་རིགས་སྟོང་རིགས།     །
རང་ལ་མི་རིགས་གཅིག་ཡོད།     །
བོད་པ་ཚོ།   
Tibetans,
There are nationalities by the hundreds and thousands!
You have your own nationality,
Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་མི་རིགས།     །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།     །
བོད་པ་ཚོ།    
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།     །
Tibetans, the nationality of Tibet, the red-faced ones,
Do not let it decline, Tibetans!
Do not let it decline, Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
ནོར་བུ་བརྒྱ་རིགས་སྟོང་རིགས།     །
རང་ལ་ནོར་བུ་གཅིག་ཡོད།     །
བོད་པ་ཚོ།
Tibetans,
There are jewels by the hundreds and thousands!
You have your own jewel.
Tibetans!

བོད་པ་ཚོ།
གཞན་ཕན་བསམ་བཟང་ནོར་བུ།     །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།      །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།      །
ཉམས་ཀྱི་མ་འཇུག་བོད་པ་ཚོ།      །
Tibetans,
The jewel of the excellent wish to benefit others,
Do not let it decline, Tibetans!
Do not let it decline, Tibetans!
Do not let it decline, Tibetans!


Notes:
This lyrics for this great tune was translated by our dear my བོད་གཞས་རོགས་ Sherab. May virtue prevail!